{"id":7,"date":"2018-07-16T19:33:09","date_gmt":"2018-07-16T19:33:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.organyfarne.pl\/?page_id=7"},"modified":"2025-08-29T18:56:51","modified_gmt":"2025-08-29T18:56:51","slug":"renowacja","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/farapoznanska.pl\/organyfarne\/renowacja\/","title":{"rendered":"RENOWACJA"},"content":{"rendered":"\n

Od 1992 z inicjatywy p. Grzegorza Celi\u0144skiego, kt\u00f3ry od 1987r gra na tym instrumencie oraz p. El\u017cbiety Karolak \u2013 profesor Akademii Muzycznej im. I. Paderewskiego w Poznaniu \u2013 prowadz\u0105c\u0105 klas\u0119 organ\u00f3w, organizowane s\u0105 koncerty.
\nCelem tego przedsi\u0119wzi\u0119cia by\u0142o zdobycie \u015brodk\u00f3w na gruntowny remont, po\u0142\u0105czony z przywr\u00f3ceniem oryginalnego brzmienia wspania\u0142ych organ\u00f3w. Muzycy wyst\u0119puj\u0105cy spo\u0142ecznie zebrali ponad 200 ty\u015b z\u0142otych.
\nPrzed przyst\u0105pieniem do renowacji, sporz\u0105dzenia dokumentacji organoznawczo-inwentaryzacyjnej podj\u0105\u0142 si\u0119 w 1994r ks. prof. Jan Chwa\u0142ek z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
\nW wyniku stara\u0144 Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Fary \u015brodki w wysoko\u015bci 630 ty\u015b z\u0142otych na remont organ\u00f3w przekaza\u0142a Fundacja Wsp\u00f3\u0142pracy Polsko Niemieckiej. W drodze przetargu wy\u0142oniono dwie profesjonalne firmy organmistrzowskie Alexander Schuke z Poczdamu oraz Firma Organmistrzowska Marka Cepki z Popowa k. Wronek.<\/p>\n\n\n\n

W ocenie organmistrz\u00f3w, dokonuj\u0105cych wst\u0119pnej analizy stanu technicznego przed renowacj\u0105 zapisano
\n„niezwykle cenny zabytek sztuki instrumentalnej o kondycji technicznej pozwalaj\u0105cej na klarowne odtworzenie stanu pierwotnego”<\/em>
\nNiewiele instrument\u00f3w zachowa\u0142o si\u0119 w stanie oryginalnym. Po renowacji pozna\u0144skiego eksponatu, mo\u017cna korzysta\u0107 z niego jako wzorca do uzupe\u0142niania brakuj\u0105cych rejestr\u00f3w w innych rekonstruowanych instrumentach tego organmistrza.<\/p>\n\n\n\n

Zwr\u00f3cono tak\u017ce uwag\u0119 na nast\u0119puj\u0105ce problemy:
\nsilne zabrudzenie,
\n\u015blady drewnojad\u00f3w,
\nwadliwe dzia\u0142anie traktury,
\nnier\u00f3wno\u015b\u0107 brzmienia,
\nniefunkcjonowanie g\u0142os\u00f3w peda\u0142u Untersatz 32`, Prinzipal 16`,
\nubytki w g\u0142osach j\u0119zykowych przelotowych,
\nnieszczelno\u015b\u0107 kana\u0142\u00f3w powietrznych,
\nz\u0142y stan miecha g\u0142\u00f3wnego,
\nzu\u017cyta dmuchawa,
\npr\u00f3by niefachowych napraw.<\/p>\n\n\n\n

Kompleksowa, dok\u0142adna renowacja rozpocz\u0119ta w 2000r obj\u0119\u0142a wszystkie mechanizmy, napraw\u0119 wszystkich piszcza\u0142ek, w tym wymian\u0119 i uzupe\u0142nienie ich cz\u0119\u015bci. Ca\u0142kowit\u0105 odnow\u0119 szafy organowej \u2013 przede wszystkim przywr\u00f3cono pierwotn\u0105 kolorystyk\u0119 prospektu.
\nNowe piszcza\u0142ki metalowe wykonano w Niemczech z 98% cyny angielskiej z dodatkami takimi jak o\u0142\u00f3w, bizmut, srebro, arsen i antymon. Nad piszcza\u0142kami drewnianymi pracowano w Polsce w firmie M. Cepki, do renowacji u\u017cyto drewno szlachetnych odmian \u015bwierku, d\u0119bu, modrzewia, jod\u0142y syberyjskiej.
\nZastosowano r\u00f3wnie\u017c sk\u00f3r\u0119 do wykonania nowych miech\u00f3w i element\u00f3w wiatrownic.
\nWszystkie prace by\u0142y wykonywane zgodnie z zasadami dawnej XIX wiecznej sztuki organmistrzowskiej.
\nPrace uko\u0144czono 11 pa\u017adziernika 2001r. Koncert inauguracyjny na nowo odrestaurowanych organach wykona\u0142 prof. Wolfgang Zerer 13 listopada 2001r .<\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3\u0142y renowacji<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1. Odnowienie zabytkowej szafy organowej<\/strong>
\nPolega\u0142o przede wszystkim na wyczyszczeniu i odtworzeniu oryginalnego jasnobr\u0105zowego koloru oraz wykonaniu z\u0142oce\u0144 i uzupe\u0142nieniu ubytk\u00f3w.
\nW \u015bwi\u0105tyni odnowiono tylne prz\u0119s\u0142o nawy g\u0142\u00f3wnej, retusz malowide\u0142 \u015bciennych, z\u0142oce\u0144, naprawy pod\u0142ogi na emporze ch\u00f3ru. Dokonano tak\u017ce renowacji pomieszczenia przylegaj\u0105cego do empory.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n


\n<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fot.1 Prospekt podczas demonta\u017cu organ\u00f3w<\/em><\/center>\n\n\n\n


\n<\/em><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n


Fot.2 St\u00f3\u0142 gry w trakcie demonta\u017cu<\/p>\n\n\n\n


<\/p>\n\n\n\n

2. Renowacja zespo\u0142u brzmieniowego<\/strong>
\nOdnowienie piszcza\u0142ek drewnianych wymaga\u0142o rutynowych zabieg\u00f3w konserwacyjnych, gdzie by\u0142o tylko mo\u017cliwe zachowano oryginaln\u0105 substancj\u0119 drewna, uzupe\u0142niono ubytki, usuni\u0119to drewnojady, oraz zakonserwowano.
\nPodstaw\u0119 prac stanowi\u0142y do\u015bwiadczenia w zakresie renowacji instrument\u00f3w Ladegasta na terenie Niemiec oraz dokumenty d\u017awi\u0119kowe sporz\u0105dzone przed demonta\u017cem. Dokonano rekonstrukcji g\u0142osu smyczkuj\u0105cego Gambe 8` w Hauptwerku i rejestr\u00f3w j\u0119zykowych. Wyr\u00f3wnano brzmienie i nastrojono zgodnie z pierwotn\u0105 wysoko\u015bci\u0105 stroju a1=440Hz przy temp. 18stC<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n


\n<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fot.3 Zachowanie zabytkowej materii rezonatora g\u0142osu Trompete 8` manua\u0142u II.<\/em><\/center>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n


\n<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fot.4 Rekonstrukcja ko\u0144c\u00f3wek korpus\u00f3w drewnianego g\u0142osu Flauto dolce 8` manua\u0142u III.<\/em><\/center>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n


\n<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fot.5 Elementy g\u0142os\u00f3w j\u0119zykowych przygotowane do renowacji<\/em><\/center>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n


\n<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fot.6 Posegregowane i zinwentaryzowane korpusy piszcza\u0142ek oczekuj\u0105 na renowacj\u0119.<\/em><\/center>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n


\n<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fot.7 Zdj\u0119cie ukazuje wgnioty od \u0142aweczek i gniazd w korpusach piszcza\u0142ek u\u017cytkowanych przez wiele lat. <\/em><\/center>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n


\n<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fot.8 G\u00f3rne cz\u0119\u015bci korpus\u00f3w piszcza\u0142ek g\u0142osu p\u00f3\u0142krytego Rohrflote 8` <\/em><\/center>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

3. Wiatrownice<\/strong>
\nZdemontowano 10 oryginalnych wiatrownic d\u0119bowych. Wszystkie otwarte fugi uszczelniono zalewaj\u0105c klejem ko\u015bcianym na gor\u0105co. Szpunty kanceli tonowych uszczelniono wklejaj\u0105c kliny d\u0119bowe, zasuwy i deski zamykaj\u0105ce na nowo uszczelniono jagni\u0119c\u0105 sk\u00f3r\u0105. Dodatkowo wykonano filcowe uszczelnienia dla trzon\u00f3w piszcza\u0142ek. Na dolnych cz\u0119\u015bciach wiatrownic wykonano naci\u0119cia zabezpieczaj\u0105ce przed p\u0119kaniem.<\/p>\n\n\n\n

4. Miechy i kana\u0142y powietrzne<\/strong>
\nPodczas analizy budowy w czasie przygotowa\u0144 do renowacji okaza\u0142o si\u0119, \u017ce miech g\u0142\u00f3wny znajdowa\u0142 si\u0119 oryginalnie cz\u0119\u015bciowo w organach. W trakcie przebudowy przeniesiono go do pomieszczenia obok.
\nObecny miech (podw\u00f3jnie fa\u0142dowany) zosta\u0142 zrekonstruowany, znajduje si\u0119 jak pierwotnie, w organach po lewej stronie szafy. Miech g\u0142\u00f3wny klejono i na nowo osk\u00f3rowano. Uszczelniono tak\u017ce i oczyszczono miech pomocniczy dla manua\u0142\u00f3w, przywr\u00f3cono dzia\u0142anie sperwentyli.
\nCi\u015bnienie powietrza w tym miechu wynosi 75mm WS.
\nPrzebudowano system kana\u0142\u00f3w, oczyszczono je i pomalowano. Do stabilizacji ci\u015bnienia zamontowano samoreguluj\u0105cy wentyl d\u0142awi\u0105cy. Powietrze do instrumentu zasysane jest z g\u0142\u00f3wnej nawy ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

5. Traktura gry<\/strong>
\nOdnowienie wymaga\u0142o rozmontowania wszystkich rozdzielaczy k\u0105towych na ich osiach i wyj\u0119cie k\u0105townik\u00f3w.
\nOczyszczono korozj\u0119 oraz wymieniono stare osk\u00f3rowania. Nawiercenia na osiach na nowo wycentrowano i w ca\u0142o\u015bci osk\u00f3rowano. Rozdzielacze k\u0105towe wyposa\u017cono w nowe osie. Drewniane zbieracze k\u0105towe zniszczone przez drewnojady zrekonstruowano wg oryginalnych wzor\u00f3w. Oczyszczono osie metalowe, brakuj\u0105ce uzupe\u0142niono, wszystkie zaopatrzono w nowe nak\u0142adki sk\u00f3rzane. Zniszczone przez drewnojady i brakuj\u0105ce \u0142o\u017cyska odtworzono wg orygina\u0142\u00f3w. Nawiercenia k\u0105townik\u00f3w za\u015blepiono i na nowo wiercono w celu poprawienia precyzji dzia\u0142ania mechanizmu. Wszystkie osie wykonane oryginalnie ze stali pokryto 3,5 mm warstw\u0105 fosforo-br\u0105zu w celu unikni\u0119cia korozji.<\/p>\n\n\n\n

Abstrakty po\u0142amane odtworzono wg orygina\u0142\u00f3w. Wszystkie ok\u0142adziny sk\u00f3rzane, i druty odnowiono.
\nPowierzchnie tarcia w listwach poddano grafitowaniu. Bolce mechaniczne w miar\u0119 potrzeby odrestaurowano i zaopatrzono w nowe metalowe osie. W mocowaniach wa\u0142k\u00f3w skr\u0119tnych peda\u0142u uszczelniono na gor\u0105co rysy powsta\u0142e w wyniku p\u0119kni\u0119cia. Otwory w \u0142o\u017cyskach powi\u0119kszono do 4mm. Listwy grzebieniowe traktury manua\u0142u I na nowo osk\u00f3rowano. Wszystkie ramiona traktury przetestowano.<\/p>\n\n\n\n

6. D\u017awignia Barkera<\/strong>
\nMechanizm u\u0142atwiaj\u0105cy gr\u0119 na manuale g\u0142\u00f3wnym zosta\u0142 ca\u0142kowicie zdemontowany i oczyszczony. Osk\u00f3rowanie mieszk\u00f3w wymieniono jedynie w niezb\u0119dnych przypadkach. Wszystkie elementy mechanizmu odrestaurowano i dopasowano. Niekt\u00f3re elementy mocno zniszczone zrekonstruowano.
\nMechanizm d\u017awigni pracuje pod ci\u015bnieniem powietrza 85mm WS.<\/p>\n\n\n\n

7. Traktura rejestr\u00f3w<\/strong>
\nCzysto mechaniczna z\u0142o\u017cona z d\u0142ugich kluczy, k\u0105townik\u00f3w i ci\u0119gie\u0142 zosta\u0142a ca\u0142kowicie odnowiona.
\nCi\u0119g\u0142a podklejono i uzupe\u0142niono. Zniszczone manubria zabejcowano, pokryto szelakiem i wypolerowano.
\nNa prowadnicach rejestrowych uzupe\u0142niono ubytki i zarysowania a nast\u0119pnie wypolerowano.
\nZ metalowych k\u0105townik\u00f3w oczyszczono rdz\u0119 i zabezpieczono warstw\u0105 wosku ochronnego.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n


\n<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fot.9 Drewniane elementy ciegien mechanicznej traktury rejestrowej.<\/em><\/center>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Fot.10 D\u017awignie rejestrowe z porcelanowymi tabliczkami.<\/em><\/center>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

8. St\u00f3\u0142 gry, klawiatury manua\u0142owe i klawiatura peda\u0142u.<\/strong>
\nWbudowany w przedni\u0105 \u015bcian\u0119 coko\u0142u prospektu st\u00f3\u0142 gry posiada porcelanowe ma\u0142e tabliczki z numeracj\u0105 g\u0142os\u00f3w, kt\u00f3re zniszczone zosta\u0142y zast\u0105pione nowymi. Na manubriach odnowiono porcelanowe szyldy z nazwami g\u0142os\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Klawiatury manua\u0142\u00f3w – d\u017awignie jednoramienne zdemontowano, oczyszczono, i usuni\u0119to pokrywaj\u0105ce je tworzywo sztuczne. Kloce i dzwignie zast\u0105piono bukowymi i na nowo nawiercono. Wszystkie otwory osk\u00f3rowano. Klawisze pokryto ok\u0142adzin\u0105 ko\u015bcian\u0105 z ko\u015bci wo\u0142u. Opraw\u0119 klawiatur pokryto czarn\u0105 bejc\u0105, szelakiem i roztworem grafitu. Wszystkie wy\u015bcie\u0142ania filcowe wymieniono.<\/p>\n\n\n\n

Klawiatura peda\u0142u znacznie zu\u017cyta przez granie zosta\u0142a zdemontowana, g\u00f3rne klawisze pokryto drewnem d\u0119bowym o grubo\u015bci 15mm, dolne drewnem o grubo\u015bci 10mm.
\nWymieniono ca\u0142kowicie wy\u015bcie\u0142anie prowadnic klawiszy oraz osk\u00f3rowanie ko\u0144c\u00f3wek.<\/p>\n\n\n\n

9. Dodatkowe prace<\/strong>
\nSperwentyle jedynie cz\u0119\u015bciowo fukcjonuj\u0105ce ze wzgl\u0119du na pozrywane po\u0142\u0105czenia, osk\u00f3rowano na nowo, odrestaurowano mechaniczne po\u0142\u0105czenia oraz zrekonstruowano brakuj\u0105ce cz\u0119\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Tremulant – mechanizm cz\u0119\u015bciowo zachowany, sam tremulant nie, Zrekonstruowano cz\u0119\u015bci mechanizmu wg wzoru w Szwerinie i zamontowano w kanale manua\u0142u III.<\/p>\n\n\n\n

\u017baluzj\u0119 Schwellwerku – zrekonstruowano mechanizm wg orygina\u0142u. Klapy \u017caluzji na nowo uszczelniono.<\/p>\n\n\n\n

Ci\u0119g\u0142o Kalkant – nie przywr\u00f3cono sprawno\u015bci dzia\u0142ania, zabezpieczono jedynie zachowane pozosta\u0142o\u015bci. Manubrium w stole gry otrzyma\u0142o now\u0105 tabliczk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Odnowiono \u0142awk\u0119 organow\u0105, chodniki i drabiny wewn\u0105trz instrumentu.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Tekst na podstawie Pracy Specjalnej El\u017cbiety Karolak pt. Przywr\u00f3cone pi\u0119kno instrumentu Ladegasta.
\nzawartej w tomie XII Organy i Muzyka Organowa, Wydawnictwo Akademii Muzycznej w Gda\u0144sku 2003. str: 205-212.<\/em>\n<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fot. 1-2 Ze zbior\u00f3w Organmistrzostwo Marek Cepka.
\nFot 3-10 Ze zbior\u00f3w Alexander Schuke Orgelbau. <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od 1992 z inicjatywy p. Grzegorza Celi\u0144skiego, kt\u00f3ry od 1987r gra na tym instrumencie oraz p. El\u017cbiety Karolak \u2013 profesor Akademii Muzycznej im. I. Paderewskiego w Poznaniu \u2013 prowadz\u0105c\u0105 klas\u0119 organ\u00f3w, organizowane s\u0105 koncerty. Celem tego przedsi\u0119wzi\u0119cia by\u0142o zdobycie \u015brodk\u00f3w na gruntowny remont, po\u0142\u0105czony z przywr\u00f3ceniem oryginalnego brzmienia wspania\u0142ych organ\u00f3w. Muzycy wyst\u0119puj\u0105cy spo\u0142ecznie zebrali ponad … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201eRENOWACJA\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-7","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/farapoznanska.pl\/organyfarne\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/farapoznanska.pl\/organyfarne\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/farapoznanska.pl\/organyfarne\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/farapoznanska.pl\/organyfarne\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/farapoznanska.pl\/organyfarne\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7"}],"version-history":[{"count":84,"href":"http:\/\/farapoznanska.pl\/organyfarne\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":581,"href":"http:\/\/farapoznanska.pl\/organyfarne\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7\/revisions\/581"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/farapoznanska.pl\/organyfarne\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}